FRM (li’say naaj Rigoberto Menchú Tum)

Junp’ee lej tuukulo’ob ichil le kaajo’ob yéet tanxel nojoch kaajo’ob, leti’e u okol le ka’anal ka’ambesaj, la’aten ti’ junio ti´2005, le li’saj naaj Rigoberto Menchú Tum, ti’ u  suuku’un Noj lu’umil Guatemala, tu joronts’íibtaj junp’éel multumut, yéetel  u naajil xook ti’u lu’umil Quintana Roo, le li’saj naajil Ford yéet le organización nacional ti´noj naajil xoo ti’e molayob ka’anal ka’ambesaj, utial u beetaj  xookil wáa u páajtal  u meentaj junp’éel tumut meyaj tséen ti’e PAEIIES ti´le  ANUIE, nakkun  tuméen le li’saj naajil Ford yéetel le tusinil 4 350,000.00,  ti’u k’abéetchajal ka’a ja’ab . utia’al u beychajal u béetal k’abéet u meetal le ba’ax ku kaxantalo’ob:

  1. kaxantik bix u béetal tuméen u ya’abtal le etpaljal le aj- káanbalob ti’ le ka’anal xook ti’ Guatemal yéet Mexico.
  2. Uéej wáa páajtal u meentaj  junp’éel  meyaj  ti’ Guatemala tem kunaj óol ti’ le PAIIES ku meyaj le ANUIES.

 

Le etpaljal u láak’ob molayo’ob  beychajil u nup’ meyaj yéetel le molay kanbal ka’ silk’a le bak’ xook ti´le joronts’íib yo’osal  u páajtal le k’eex xooko’ yéet béetal much’ meyaj.

Le máako’ob ku áantajo’obo’ leti’ob meentik u beychajal le meyajo’obo’ le tanxel kaajoba yéetel  le molayo’obo’ ku meyajo’ob yo’osal le ka’anal  ka’ambesaj ti’e  máasewal xi’ilpalo’ob. Le joronts’íib xot óol yéetel   u noj naajil xook ti’u lu’umil Quintana Roo,  le ANUIES, le li’saj naajil Ford yéetel FRMT yaan  ulaak’ xot óol yéet  u naajil xook ti’u lu’umil Quinatana Roo  yéetel le li’saj naaj Rigoberto Menchú Tum, yo’osal  u meentaj b’ax k’a’anan yook’lal u  béetal  ti’ tuláakal le miatso’obo’, kaansa,  yéetel  ke’ex tuláakal  miatso’ob batanbaob nojoch kaajo’ob.

Utia’al  le chukbesaj le ba’ax  táan óolal áantajuba’ob  its’atil pool. junp’éel le meyajo’ob leti’ u meentik etpaljal le máasewal kánbalo’ob ti’ le k’eex xooko’ yéetel miatsil ich suku’un  kaajo’ob.  Ka’atúul  máasewal káanbalo’ob   ti’ Guatemala  ti’aanob  ti’ le káajal  xook tu    noj naajil xook ti’u lu’umil Quinatana Roo yo’osal u chukbesik u okol ti’ le noj naajil xook.

Ti’ junio ti’ 2007  ku belbesay yáax k’eex xook  yéetel  máasewal ka’anbalo’ob  ti’ Guatemala, tumeen u okol ti´lr xook  Turismo alternativo yéet Ingenieria Ambiental. le ka’anbalobo ku chuun u táalob ti’ le maya Cacaqchique yéeete Quechi. Beyxan  ku je’bel naajil  u páajtal u béetal kaxan tsíkbal  le káanbalo’ob ti’ u ka’a molayob. Yéetel  le xot óol much’ áataj, yan u sakach t’aantaj yéet tuukulyaj le ku úuchil ti’ le máasewal  ichil le maya kuuch kaabal  meoamericana , yéetel  etpaljal ti’ xi’ipalal ti’ le  suku’un  kaajo’ob  tu nantan máasewal  xi’ipalal latinoamericanos  yo’osal  le ts’akin yéetel le nantan poolil xi’ipalal  yéetel makulo’ob Nobel ti’ le ts’akin.

 

 

Meyaj

 

K’iino’ob

 

Naktáan yéetel ba’ax náajal

 

Yu’ulab ti’ ke’ex beetal yéetel molay j kanbalo’ob INTERCULTURALES
TI’ Mexico

 

 

 

 

 

Xíinbalnajo’ob le molay ti’ káanbalo’ob Autonoma ti’ Chapingo, molay káanbal tuláakal  miatso’ob ti’ u lu’umil México  yéetel le noj naajil xook ti’u lu’umil Quintana Roo, ti’ 23 -25 ti’ octubre ti’ noj kaaj mexico, D,F,lu’umil  ti’ México yéetel Chetumal, Quinatana Roo

Beychaj  u k’aj óoltaj le meyaj ti’ le molayo’ob káanbal yéet chuna’an multumut  xooko’ob yo’osal u xipsa u ka’anal xook yéetel yalul miatsil.

 

Nantan  yókol kaans INTERNACIONAL

 

 

 

Beltalbi ti’ le noj naajil xook ti’u lu’umil Quintana Roo, le 26 ti’ octubre ti’ 2006 , Chetumal, Quintana Roo

Sakach t’aantabi yóok’ol le kananil molay káanbal táan jo’ol jelkunaj miatsil yéetel le ikin chi’ kaajil tu’ux ku yaantalo’ob ku áantaj neen óol le ba’ax ku tuukultik le molay káanbal yo’ósal kúcil tsool.

Yaanchaj jun k’a’ajsaj yóok’ol le kaansaj le bey chajak meyaj ku  beytal xipsa.

Tsikbalile’ internacional paymun molay kanbal yéet kaajil máasewal

 

 

 

 

29 -31 ti’ octubre ti’ 2006, beetalbij ti’ noj kaajil Guatemala

Takti le j-kaanbesaj yéetel páajtal u interiorizar le PAEIIES ti’ le noj naajil xook ti’u lu’umil Quintana Roo.

Nen óolal uláak’ yalulo’ob, batsilob, bilal yo’osal paymun meyaj.

 

Etpaljal le káanbalo’ob ti’ le le noj naajil xook ti’u lu’umil Quintana Roo.
Ti’ le antan xi’ipal máasewal oólal le ts’akin yéet le makulo’ob Nobeles ti’ le ts’akin.

 

 

 

 

Beetalbij ti’ noj kaaj Guatemal yéetel San Cristóbal Altaverapaz, ti’ 13-18 ti’ noviembre ti’ 2006

 Beychajil  le k’eex paktumut xi’ipalal  Latinoamericano

Muuk’chaji le jalach xi’ipalal Latinoamericanos.

Chichilchajil le yail ti’ le miatsil, cosmogonia,  le identidad etnica, napul wíinikilo’ob yéetel  le  ts’akin beychaj sakach t’aan yók’ol le kananil ti’  tuláakal  miatso’ob  ti’ le  beetal le ts’akin.

Beychaj le buyul PAEIIS, utial le máako’ob ku áantajo’ob ( lajun túul káanbalo’ob maya)

 

 

Wa’ táak a woytik yeetel a ts’aik nu’uk ti’ le’ CENEI, u beytal a ts’í’ibtike’. Beyxan u beytal a taal a xíinbaltiko’on te’ pak’il naaj u k’aaba’ Edificio K ti le Noj naajil xook ti’ Universidad ti’ Quintana Roo. Beyxan yaanto’on u nu’ukulil ti’ a t’aanko’on 83 50387.
cenei@uqroo.mx